دوران بارداری زمانی است که انتخاب مواد غذایی و نوشیدنی‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بعضی نوشیدنی‌ها به دلیل داشتن الکل، کافئین زیاد، ترکیبات گیاهی نامشخص یا احتمال آلودگی میکروبی، می‌توانند برای مادر و جنین مشکل‌ساز باشند.
البته همه نوشیدنی‌ها در بارداری «ممنوع» نیستند. برای مثال، قهوه و چای حاوی کافئین معمولاً باید محدود شوند، نه اینکه لزوماً به‌طور کامل حذف شوند. در مقابل، توصیه پزشکی درباره مصرف الکل در بارداری، پرهیز کامل است.
در ادامه با نوشیدنی‌هایی که بهتر است در دوران بارداری از آنها پرهیز شود و نوشیدنی‌هایی که باید محدود شوند آشنا می‌شویم.
نوشیدنی‌های ممنوع در بارداری کدام‌اند؟
مهم‌ترین نوشیدنی‌هایی که در دوران بارداری باید از آنها پرهیز کرد عبارت‌اند از:
- نوشیدنی‌های الکلی
- نوشیدنی‌ها و محصولات غیرپاستوریزه در مواردی که احتمال آلودگی وجود دارد
- برخی نوشیدنی‌های گیاهی با ترکیبات نامشخص یا گیاهان پرخطر
- نوشیدنی‌های حاوی مقدار بسیار زیاد کافئین
در این میان، الکل تنها موردی است که توصیه به پرهیز کامل و بدون استثنا دارد.
۱. نوشیدنی‌های الکلی در بارداری
مصرف الکل در بارداری توصیه نمی‌شود.
الکل می‌تواند از طریق جفت به جنین برسد و با افزایش خطر سقط جنین، مرده‌زایی، زایمان زودرس و اختلالات طیف الکل جنینی (FASD) ارتباط داشته باشد. CDC اعلام می‌کند که در دوران بارداری مقدار، زمان یا نوعی از مصرف الکل که بی‌خطر شناخته شده باشد وجود ندارد. این موضوع شامل شراب قرمز و سفید، آبجو و انواع مشروبات الکلی می‌شود.
بنابراین اگر سؤال این است که:
«آیا مقدار کمی شراب در بارداری اشکال دارد؟»
پاسخ ایمن این است که در دوران بارداری از مصرف الکل خودداری شود.
۲. نوشیدنی‌های انرژی‌زا در بارداری
نوشیدنی‌های انرژی‌زا می‌توانند حاوی مقدار قابل‌توجهی کافئین باشند و بعضی محصولات نیز ترکیبات محرک دیگری دارند.
به همین دلیل، بهتر است در دوران بارداری از مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا خودداری شود، به‌خصوص زمانی که میزان کافئین یا ترکیبات محرک محصول به‌طور واضح مشخص نیست.
نکته مهم این است که کافئین فقط در نوشیدنی انرژی‌زا وجود ندارد؛ قهوه، چای، نوشابه‌های کولا و حتی شکلات نیز می‌توانند به مجموع دریافت روزانه کافئین اضافه شوند.
آیا قهوه در بارداری ممنوع است؟
خیر؛ قهوه به‌طور مطلق ممنوع نیست، اما مقدار کافئین مصرفی باید محدود شود.
ACOG توصیه می‌کند مصرف کافئین در بارداری به کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم در روز محدود شود. این مقدار باید مجموع کافئین دریافتی از تمام منابع را شامل شود.
بنابراین اگر در یک روز قهوه می‌نوشید، باید چای، نوشابه کولا، شکلات و سایر منابع کافئین را نیز در نظر بگیرید.
یک اشتباه رایج
این تصور که «فقط قهوه کافئین دارد» درست نیست.
کافئین می‌تواند در موارد زیر نیز وجود داشته باشد:
- قهوه
- چای
- نوشابه‌های کولا
- برخی نوشیدنی‌های انرژی‌زا
- شکلات
- بعضی مکمل‌ها و محصولات حاوی کافئین
به همین دلیل، مقدار کل کافئین روزانه اهمیت دارد، نه فقط تعداد فنجان‌های قهوه.
آیا چای در بارداری ضرر دارد؟
چای معمولی به دلیل داشتن کافئین باید در مجموع مصرف روزانه کافئین محاسبه شود.
اما درباره دمنوش‌های گیاهی موضوع متفاوت است. اطلاعات علمی درباره ایمنی بسیاری از گیاهان دارویی در دوران بارداری محدود است و «طبیعی بودن» یک محصول به معنی بی‌خطر بودن آن نیست.
NHS نیز توصیه می‌کند مصرف دمنوش‌های گیاهی در بارداری محدود شود و درباره برخی ترکیبات مانند ریشه شیرین‌بیان (licorice root) توصیه به پرهیز دارد.
بنابراین بهتر است در دوران بارداری از مصرف مداوم و مقدار زیاد دمنوش‌های گیاهی بدون اطلاع از ترکیبات و ایمنی آنها خودداری شود.
دمنوش‌های ممنوع در بارداری
نمی‌توان گفت همه دمنوش‌ها ممنوع هستند.
ایمنی دمنوش به نوع گیاه، مقدار مصرف و شرایط مادر بستگی دارد و برای بسیاری از گیاهان اطلاعات کافی درباره بارداری وجود ندارد.
به همین دلیل، اگر دمنوشی حاوی ترکیبات متعدد گیاهی، عصاره غلیظ یا گیاهان دارویی باشد، بهتر است قبل از مصرف منظم آن با پزشک یا ماما مشورت شود.
به‌خصوص از مصرف محصولاتی که ترکیبات آنها مشخص نیست یا به شکل مکمل‌ها و عصاره‌های غلیظ گیاهی عرضه می‌شوند، بدون مشورت متخصص پرهیز کنید.
آیا نوشابه در بارداری ممنوع است؟
نوشابه‌های معمولی به‌طور کلی در گروه نوشیدنی‌های «کاملاً ممنوع» قرار نمی‌گیرند، اما مصرف زیاد آنها انتخاب مناسبی برای دوران بارداری نیست.
بعضی نوشابه‌ها حاوی کافئین هستند و باید در محاسبه مجموع کافئین روزانه در نظر گرفته شوند. همچنین بسیاری از نوشابه‌های شیرین مقدار زیادی قند افزوده دارند.
بنابراین بهتر است مصرف آنها محدود باشد و آب، شیر پاستوریزه و سایر نوشیدنی‌های مناسب بیشتر مورد استفاده قرار گیرند.
آیا آبمیوه در بارداری ممنوع است؟
خود آبمیوه الزاماً ممنوع نیست؛ مسئله مهم پاستوریزه بودن و ایمنی آن است.
آبمیوه‌های غیرپاستوریزه می‌توانند در معرض آلودگی باکتریایی باشند و در دوران بارداری باید نسبت به این موضوع احتیاط بیشتری داشت.
بنابراین اگر آبمیوه صنعتی مصرف می‌کنید، به برچسب محصول و پاستوریزه بودن آن توجه کنید و درباره آبمیوه‌های تازه و غیرپاستوریزه، به‌خصوص محصولاتی که از ایمنی آنها مطمئن نیستید، احتیاط کنید.
شیر غیرپاستوریزه در بارداری
شیر خام یا غیرپاستوریزه و نوشیدنی‌هایی که با آن تهیه شده‌اند می‌توانند حامل باکتری‌های بیماری‌زا باشند.
در دوران بارداری، انتخاب شیر و محصولات لبنی پاستوریزه گزینه ایمن‌تری است.
این مسئله بیشتر به خطر عفونت‌های غذایی مربوط می‌شود، نه اینکه خود شیر برای بارداری مضر باشد.
آیا نوشیدنی‌های بدون الکل در بارداری بی‌خطر هستند؟
اینجا باید کمی دقت کرد.
عبارت «بدون الکل» روی یک محصول لزوماً به این معنا نیست که ترکیب آن دقیقاً مشابه آب یا یک نوشیدنی معمولی است.
اگر محصولی با عنوان بدون الکل خریداری می‌کنید، برچسب آن را بررسی کنید و اگر محصول حاوی مقدار قابل‌تشخیص الکل، ترکیبات گیاهی محرک یا کافئین قابل‌توجه است، بهتر است مصرف نشود یا درباره آن با پزشک مشورت شود.
بهترین نوشیدنی‌ها در دوران بارداری چیست؟
برای بیشتر افراد، آب ساده یکی از بهترین انتخاب‌ها برای تأمین مایعات بدن در بارداری است.
آب به تأمین نیاز مایعات بدن کمک می‌کند و می‌تواند بخش اصلی نوشیدنی‌های روزانه مادر باشد. مقدار مورد نیاز مایعات به شرایط فرد، سطح فعالیت، آب‌وهوا و وضعیت بارداری بستگی دارد.
گزینه‌های دیگری مانند:
- شیر پاستوریزه
- آب
- بعضی نوشیدنی‌های بدون کافئین
- نوشیدنی‌های مجاز طبق توصیه پزشک
می‌توانند در رژیم غذایی مادر قرار بگیرند.
اگر مادر تهوع یا استفراغ دارد یا شرایط پزشکی خاصی دارد، انتخاب نوشیدنی مناسب ممکن است نیاز به توصیه اختصاصی پزشک داشته باشد.
جدول نوشیدنی‌های ممنوع و محدود در بارداری
| نوشیدنی | وضعیت در بارداری |
|---|---|
| الکل | 🔴 پرهیز کامل |
| نوشیدنی انرژی‌زا | 🔴 بهتر است مصرف نشود |
| قهوه | 🟠 محدود؛ مجموع کافئین کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم در روز |
| چای کافئین‌دار | 🟠 محدود |
| نوشابه کولا | 🟠 محدود |
| دمنوش‌های گیاهی ناشناخته | 🟠 با احتیاط |
| دمنوش حاوی شیرین‌بیان | 🔴 پرهیز |
| آبمیوه غیرپاستوریزه | 🔴 پرهیز |
| شیر غیرپاستوریزه | 🔴 پرهیز |
| آب | 🟢 انتخاب مناسب |
| شیر پاستوریزه | 🟢 انتخاب مناسب |
برای کافئین، توصیه ACOG محدودیت کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم در روز است؛ NHS نیز همین سقف را برای مجموع نوشیدنی‌های کافئین‌دار مطرح می‌کند.
اگر در بارداری به‌اشتباه نوشیدنی ممنوع مصرف کردیم چه کنیم؟
اگر مثلاً قبل از اینکه متوجه بارداری شوید مقداری الکل یا یک نوشیدنی نامناسب مصرف کرده‌اید، وحشت نکنید.
مصرف قبلی به این معنا نیست که حتماً مشکلی برای جنین ایجاد شده است. اما بهتر است از ادامه مصرف خودداری کنید و موضوع را با پزشک یا ماما در میان بگذارید تا با توجه به مقدار، زمان مصرف و شرایط بارداری راهنمایی لازم ارائه شود.
جمع‌بندی
در دوران بارداری، همه نوشیدنی‌ها در یک گروه قرار نمی‌گیرند.
الکل باید به‌طور کامل کنار گذاشته شود. نوشیدنی‌های غیرپاستوریزه نیز به دلیل احتمال آلودگی میکروبی باید مورد اجتناب قرار گیرند. در مورد قهوه، چای و سایر نوشیدنی‌های کافئین‌دار، مسئله اصلی محدود کردن مجموع کافئین روزانه به کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم است. همچنین درباره دمنوش‌های گیاهی باید محتاط بود، زیرا ایمنی همه گیاهان در بارداری به‌خوبی بررسی نشده است.
در بیشتر شرایط، آب ساده و نوشیدنی‌های پاستوریزه انتخاب‌های مطمئن‌تری هستند.
سوالات متداول
آیا قهوه در بارداری ممنوع است؟
خیر. مصرف قهوه کاملاً ممنوع نیست، اما مجموع کافئین دریافتی در بارداری باید به کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم در روز محدود شود.
آیا نوشابه در بارداری ممنوع است؟
نوشابه به‌طور مطلق ممنوع نیست، اما به دلیل قند افزوده و در بعضی انواع به دلیل کافئین، بهتر است مصرف آن محدود باشد.
آیا نوشیدنی انرژی‌زا در بارداری ضرر دارد؟
به دلیل کافئین و سایر ترکیبات محرک، بهتر است در دوران بارداری از مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا اجتناب شود.
آیا دمنوش در بارداری ممنوع است؟
خیر، همه دمنوش‌ها ممنوع نیستند؛ اما ایمنی بسیاری از گیاهان در بارداری به اندازه کافی بررسی نشده است. بنابراین مصرف مداوم یا دوز بالای دمنوش‌های گیاهی بدون مشورت متخصص توصیه نمی‌شود.
آیا الکل بدون الکل در بارداری مجاز است؟
باید برچسب محصول و میزان واقعی الکل آن بررسی شود. محصولاتی که ترکیبات نامشخص دارند یا ممکن است حاوی الکل باشند، انتخاب مناسبی نیستند.
بهترین نوشیدنی برای زن باردار چیست؟
آب ساده معمولاً یکی از بهترین انتخاب‌ها برای تأمین مایعات روزانه است. شیر پاستوریزه و برخی نوشیدنی‌های بدون کافئین نیز می‌توانند متناسب با رژیم غذایی مادر مصرف شوند.
نظرات کاربران