خیلیها بعد از چند جلسه تراپی، ناگهان درمان را رها میکنند. چون احساس میکنند با درمانگرشان ارتباط خوبی نگرفتهاند و تغییراتی که میخواستهاند اتفاق نیفتاده.
گاهی روانشناس برای یک نفر فوقالعاده، اما برای فرد دیگر رضایتبخش نیست. همین موضوع نشان میدهد که انتخاب تراپیست، حساستر از چیزی است که بیشتر آدمها تصور میکنند. چرا که قرار است عمیقترین و شخصیترین لایههای روان، تجربههای گذشته و احساسات را با او در میان بگذارند.
تعدادی از کسانی که بهدنبال شروع تراپی هستند، ساعتها در اینترنت جستجو میکنند یا از دیگران درباره تجربهشان سؤال میپرسند اما به نتیجه مطلوب نمیرسند. در چنین شرایطی، مشاهده لیست روانشناسان ایران و مقایسه تخصص، نظرات مراجعین و سبک کاری درمانگرها میتواند کمک کننده باشد. اما سؤال اصلی اینجاست: از کجا بفهمیم تراپیست برای ما مناسب است یا نه؟
احساس امنیت دارید یا در حال نقش بازی کردن هستید؟
یکی از نشانههای مناسب بودن درمانگر این است که بهتدریج احساس کنید میتوانید در حضور او بدون نقاب، پنهانکاری یا ترس از قضاوت، خود واقعیتان باشید.
اگر در جلسات مدام مراقب حرفهایتان هستید، احساس قضاوت شدن دارید یا نمیتوانید آزادانه درباره ترسها، اشتباهات و احساسات صحبت کنید، احتمالا ارتباط درمانی خوبی میان شما و روانشناس شکل نگرفته است.
یک درمانگر خوب قرار نیست شما را مجبور کند که سریع سراغ اصل مطلب بروید یا همهچیز را همان جلسه اول تعریف کنید. اما باید فضایی امن ایجاد کند که آرامآرام احساس امنیت بیشتری برای حرف زدن داشته باشید.
بعد از جلسه احساس بهتری دارید یا فقط گیجتر میشوید؟
جلسه تراپی همیشه قرار نیست با حال خوب تمام شود. گاهی صحبت کردن درباره زخمها، خاطرات یا احساسات سرکوبشده میتواند ناراحتکننده و دردناک باشد. اما تفاوت مهمی بین آشفتگی ناشی از مرور اتفاقات و احساس گیجی بدون دلیل وجود دارد. اگر بعد از چند جلسه احساس میکنید:
- درک کافی از روند و اهداف درمان ندارید
- آنطور که میخواهید شنیده نمیشوید
- مدام سردرگمتر و بیاعتمادتر میشوید
ممکن است آن درمانگر، انتخاب مناسبی برای شما نباشد. مطالعه نظرات مراجعین درمانگرانی که در لیست روانشناسان ایران هستند، اطلاعات مفیدی میدهد و به انتخاب بهتر کمک میکند.
درمانگر فقط قرار است نصیحت کند؟
یکی از اشتباهاتی که بعضی افراد درباره جلسات تراپی میکنند، این است که روانشناس خوب را بیشتر یک نصیحتکننده میدانند که قرار است به آنها بگوید چکار بکنند یا نکنند!
جملههایی که در ادامه میخوانید را بیشتر از زبان درمانگران غیرحرفهای میشنوید که بیشتر از اینکه متخصص سلامت روان باشند، مثل یک مربی انگیزشی عمل میکنند.
- مثبت فکر کن
- تو نباید اینجوری باشی
- تو مقصری و باید خودتو تغییر بدی
- بیخیال باش و توجه نکن
- همه همین مشکلات رو دارن
- حساسیت زیاد نداشته باش
تراپی قرار نیست شامل توصیههای سطحی و زرد باشد. یک روانشناس حرفهای و آموزش دیده، باید الگوهای ذهنی، هیجانات، روابط و ریشه مشکلات را بررسی کند؛ نه اینکه فقط راهحلهای کلیشهای و نسخههای همگانی ارائه دهد.
آیا احساس شنیده شدن واقعی میکنید؟
شنیده شدن از مهمترین مهارتهایی است که یک درمانگر خوب باید بلد باشد. هنر شنیدن با گوش دادن تفاوت دارد. درمانگر خوب تلاش میکند تا با دانش و تجربهای که دارد، از میان حرفهای شما موارد مهم را بیرون کشیده، به جزئیات توجه کند و به شما این إحساس را بدهد که بالاخره فهمیده میشوید.
درمانگر باتجربه فقط به کلمات گوش نمیدهد؛ بلکه تلاش میکند ترسها، نیازها، تعارضها و احساسات پنهان پشت حرفها را هم درک کند. در یک تراپی بد و ناامیدکننده، با اینکه ساعتها حرف میزنید، اما حس میکنید که طرف مقابل شما و احساساتتان را درک نمیکند.
روانشناس مرزهای حرفهای را رعایت میکند؟
بعضی رفتارها ممکن است در ابتدا صمیمی یا دوستانه بهنظر برسند، اما در کار حرفهای رواندرمانی و مشاوره مناسب نیستند و از خطوط قرمز محسوب میشوند. رفتارهایی مثل:
- تماس فیزیکی و لمس بدن
- ایجاد احساس گناه و تقصیر
- تحقیر، توهین یا سرزنش کردن
- بینظمی شدید در زمانبندی جلسات
- دریافت هزینه غیرمعقول و خارج از عرف
- قرارگذاشتن در محیطی خارج از اتاق درمان
- پیام دادن یا تماس تلفنی غیرالزامی با مراجع
- قضاوت کردن مراجع و القای حس ناکافی بودن
- صحبت بیشازحد درمانگر درباره زندگی شخصی خودش
یک رواندرمانگر معتبر و حرفهای همدلی دارد، اما در عین حال مرزهای حرفهای و چارچوب اخلاقی را رعایت میکند. او قرار نیست دوست، ناجی یا قاضی شما باشد؛ بلکه باید کمک کند خودتان را بهتر بشناسید و از پس مشکلات زندگی، چالشهای بینفردی و آسیبهای درونی بربیایید.
روانشناسان معروف و پرطرفدار انتخاب بهتری هستند؟
خیلیها فکر میکنند هرچه روانشناس مشهورتر یا پرمخاطبتر باشد، حتما انتخاب بهتری است. درحالیکه تجربه درمانی، فقط به شهرت یا تعداد دنبالکنندهها در شبکههای اجتماعی بستگی ندارد. ممکن است یک تراپیست شناخته شده باشد، اما سبک کاری یا رویکردش متناسب با شخصیت و نیازهای شما نباشد.
رویکرد درمانی تراپیست چقدر مهم است؟
اینکه با درمانگر متخصص در کدام رویکرد درمانی تراپی داشته باشید، بستگی به علاقه و سبکی که میخواهید جلساتتان طبق آن پیش برود دارد. بعضی مراجعان با درمانگرهای رویکرد روانکاوی یا روانتحلیلی ارتباط خوبی میگیرند. برخی دیگر با رویکرد CBT یا طرحوارهدرمانی احساس راحتی بیشتری دارند.
اگر مدتی را با یکی از انواع رویکردهای رواندرمانی پیش رفتهاید و احساس میکنید نتیجه دلخواه نگرفتید، میتوانید تراپی در فضای رویکرد دیگری را امتحان کنید.
اگر بعد از چند جلسه حس خوبی نداشتیم، باید درمان را قطع کنیم؟
خیر، نداشتن حس خوب الزاما دلیلی برای قطع تراپی نیست. بعضی افراد خیلی زود و قبل از شکل گرفتن رابطه درمانی، جلسات را رها میکنند. طبیعی است که اعتماد کردن زمان بخواهد. بهتر است پیش از توقف، علت را به دقت بررسی کنید و سپس تصمیم بگیرید.
مثلا اگر دلیل شما، از دست دادن اعتماد بهدلیل رفتارهای غیرحرفهای است، ادامه ندادن تصمیم درستی است. اما اگر دلایل دیگری مانند فکر کردن به بیاثر بودن رواندرمانی دارید، بهتر است موضوع را با درمانگر در میان بگذارید تا حل و فصل شود.
در نهایت، درمانگر خوب را چگونه انتخاب کنیم؟
قرار نیست از همان جلسه اول مطمئن شوید که تراپیست ایدهآل را پیدا کردهاید. رابطه درمانی معمولا بهمرور شکل میگیرد و طبیعی است که شناخت واقعی درمانگر، بعد از چند جلسه بیشتر مشخص شود. بااینحال، برای انتخاب درمانگر باید به بعضی معیارهای مهم و اصولی دقت کنید.
- تحصیلات مرتبط داشته باشد (کارشناسی ارشد یا دکتری روانشناسی یا مشاوره)
- در یک رویکرد درمانی، آموزش تخصصی و معتبر دیده باشد
- سوپرویژن دریافت کند و تحت نظارت حرفهای کار کند
- صادق، واقعی و قابلاعتماد باشد
- رواندرمانی شخصی دریافت کرده باشد
- اصول اخلاقی و حرفهای روانشناسی را رعایت کند
- تجربه و سابقه کاری مرتبط داشته باشد
- در جلسات، احساس امنیت و درک شدن ایجاد کند
یک کار مفید برای پیدا کردن تراپیست مناسب این است، که از طریق لیست روانشناسان ایران، پروفایل درمانگران مختلف را بررسی کنید تا انتخاب مطمئنتری داشته باشید.
نظرات کاربران